Centralna Komisja Egzaminacyjna udostępniła na swojej stronie materiały dotyczące wyników krajowych egzaminu ósmoklasisty w 2026 roku, w tym informacje wstępne, rozkłady wyników i parametry statystyczne, wyniki według lokalizacji szkoły, skale centylowe oraz prezentację z wynikami. Materiały te są dostępne w zakładce „Wyniki, sprawozdania” na stronie CKE poświęconej egzaminowi ósmoklasisty. ^[1]

Egzamin ósmoklasisty w 2026 roku został przeprowadzony w terminie głównym od 11 do 13 maja. Uczniowie przystępowali do trzech obowiązkowych części egzaminu: języka polskiego, matematyki oraz języka obcego nowożytnego. Do egzaminu w terminie głównym przystąpiło około 386 750 uczniów spośród 398 916 uczniów klas VIII szkoły podstawowej, czyli około 97% populacji ósmoklasistów. ^[2]

Ogólny obraz wyników

Średnie wyniki egzaminu ósmoklasisty w 2026 roku pokazują zróżnicowanie poziomu osiągnięć uczniów w zależności od przedmiotu. Uczniowie uzyskali średnio 65% punktów z języka polskiego, 55% punktów z matematyki oraz 73% punktów z języka angielskiego. Dane te potwierdzają utrzymującą się od kilku lat tendencję: najwyższe wyniki uczniowie osiągają z języka angielskiego, natomiast matematyka pozostaje obszarem wymagającym szczególnego wsparcia dydaktycznego. ^[2]

Warto jednak zauważyć, że same średnie wyniki nie wystarczają do pełnej interpretacji sytuacji edukacyjnej. Znacznie ważniejsze jest pytanie, jakie konkretne umiejętności uczniowie opanowali dobrze, a które sprawiały im trudność. Analiza CKE pokazuje, że uczniowie lepiej radzili sobie z zadaniami wymagającymi rozpoznania znanych treści, wykorzystania utrwalonych procedur lub zastosowania języka w typowych sytuacjach komunikacyjnych. Większe trudności pojawiały się natomiast tam, gdzie konieczne było samodzielne rozumowanie, łączenie wiedzy z różnych obszarów, precyzyjne stosowanie reguł językowych, argumentowanie lub zapisanie pełnego toku rozwiązania. ^[2]

Język polski – dobre rozumienie tekstów kultury, trudności w zakresie świadomości językowej

Z języka polskiego ósmoklasiści uzyskali średnio 65% punktów możliwych do zdobycia. CKE wskazuje, że uczniowie najlepiej poradzili sobie z zadaniami sprawdzającymi umiejętność czytania utworów literackich oraz odbioru tekstów kultury. Jednym z łatwiejszych zadań było zadanie związane z odczytywaniem tekstów ikonicznych oraz znajomością lektury obowiązkowej „Mały Książę”. Punkty za jego rozwiązanie otrzymało 83% uczniów, a maksymalną liczbę punktów uzyskało około 72% zdających. ^[2]

Oznacza to, że uczniowie dość dobrze radzą sobie z rozpoznawaniem sensów tekstów kultury, odwoływaniem się do znanych lektur i łączeniem treści literackich z materiałem ikonicznym. To ważna informacja dla nauczycieli języka polskiego, ponieważ pokazuje, że praca z tekstem literackim i kulturowym przynosi efekty, szczególnie wtedy, gdy zadanie dotyczy rozpoznawalnych motywów, tematów i sytuacji.

Jednocześnie egzamin ujawnił trudności w zakresie kształcenia językowego. Zadanie dotyczące rozpoznawania części zdania, w tym podmiotu i przydawki, okazało się dla uczniów znacznie trudniejsze. Wymaganiom tego zadania sprostało 33% ósmoklasistów. ^[2]

Wynik ten wskazuje na potrzebę systematycznego wzmacniania świadomości językowej uczniów. Nie chodzi wyłącznie o powtarzanie definicji gramatycznych, lecz o funkcjonalne rozumienie języka: dostrzeganie zależności składniowych, rozumienie roli wyrazów w zdaniu, świadome budowanie wypowiedzi oraz łączenie wiedzy o języku z praktyką pisania, czytania i argumentowania.

Z perspektywy pracy szkoły istotne jest również to, że kompetencje polonistyczne mają charakter przekrojowy. Czytanie ze zrozumieniem, interpretowanie poleceń, formułowanie odpowiedzi, uzasadnianie stanowiska i tworzenie spójnej wypowiedzi są potrzebne nie tylko na języku polskim, ale również na matematyce, przedmiotach przyrodniczych, historii czy językach obcych. Dlatego wyniki egzaminu z języka polskiego powinny być analizowane nie tylko przez nauczycieli polonistów, ale także przez całe zespoły nauczycielskie.

Matematyka – największym wyzwaniem pozostaje rozumowanie problemowe

Matematyka pozostaje przedmiotem, który sprawił uczniom największą trudność. Średni wynik wyniósł 55% punktów możliwych do zdobycia. Uczniowie najlepiej poradzili sobie z zadaniem sprawdzającym wykonywanie działań na potęgach, czyli z obszarem wymagającym zastosowania znanej procedury. Współczynnik łatwości tego zadania wyniósł 80%, co oznacza, że poprawnie rozwiązało je 80% uczniów. ^[2]

Znacznie trudniejsze okazało się zadanie otwarte z geometrii przestrzennej, które wymagało myślenia abstrakcyjnego, rozumowania, poprawnego wnioskowania oraz łączenia wiedzy z algebry i geometrii. Uczniowie musieli dostrzec zależności między bryłami, posłużyć się wzorami na objętość sześcianu i ostrosłupa, a następnie porównać objętości. Współczynnik łatwości tego zadania wyniósł 15%, a maksymalną liczbę punktów uzyskało 11% uczniów. ^[2]

Ten wynik jest szczególnie ważny z punktu widzenia doskonalenia pracy dydaktycznej. Pokazuje on, że uczniowie znacznie lepiej radzą sobie z zadaniami schematycznymi niż z problemami wymagającymi samodzielnego zaplanowania rozwiązania. Trudność nie polegała wyłącznie na znajomości wzorów, ale na konieczności połączenia kilku elementów: wyobraźni przestrzennej, rozumienia zależności geometrycznych, sprawnego operowania wyrażeniami algebraicznymi oraz precyzyjnego zapisu toku rozumowania.

W praktyce szkolnej oznacza to potrzebę częstszego wykorzystywania zadań problemowych, otwartych i wieloetapowych. Uczniowie powinni mieć więcej okazji do samodzielnego wyboru strategii rozwiązania, porównywania różnych sposobów postępowania, wyjaśniania swojego rozumowania i analizowania błędów. W matematyce szczególnie ważna jest zmiana akcentu: od samego ćwiczenia procedur do uczenia rozumienia, argumentowania i świadomego stosowania narzędzi matematycznych w nowych sytuacjach.

Język angielski – wysoki wynik ogólny, ale słabsza znajomość środków językowych

Najwyższy średni wynik uczniowie uzyskali z języka angielskiego – 73% punktów możliwych do zdobycia. Do egzaminu z tego języka przystąpiła zdecydowana większość ósmoklasistów, około 98,6% zdających egzamin z języka obcego nowożytnego. ^[2]

Analiza CKE pokazuje, że uczniowie najlepiej radzili sobie z zadaniami sprawdzającymi znajomość funkcji językowych. Średni wynik w tym obszarze wyniósł 77%. Nieco niższe wyniki uzyskano w zakresie rozumienia ze słuchu, rozumienia tekstów pisanych oraz tworzenia wypowiedzi pisemnej. Najniższy wynik uczniowie osiągnęli natomiast w zadaniach sprawdzających znajomość środków językowych – 62%. ^[2]

Najłatwiejsze zadanie z języka angielskiego dotyczyło rozpoznawania właściwych reakcji językowych w typowych sytuacjach komunikacyjnych. Średni wynik za to zadanie wyniósł 83%, co pokazuje, że uczniowie dobrze opanowali podstawowe zwroty używane w codziennej komunikacji. ^[2]

Z kolei najtrudniejsze okazało się zadanie otwarte sprawdzające znajomość środków językowych. Średni wynik za to zadanie wyniósł 40%. Uczniowie mieli problemy między innymi z zastosowaniem konstrukcji czasownikowej z bezokolicznikiem, formą czasownika w czasie Past Simple oraz konstrukcją „be good at + gerund”. ^[2]

Wnioski dla dydaktyki języka obcego są wyraźne. Komunikacyjność nauczania jest bardzo ważna i przynosi efekty, jednak powinna być uzupełniana systematyczną pracą nad poprawnością językową. Uczniowie potrzebują ćwiczeń, które łączą użycie języka w sytuacjach praktycznych z precyzyjnym stosowaniem struktur gramatycznych, form czasownikowych, kolokacji i typowych konstrukcji leksykalno-gramatycznych.

Zróżnicowanie wyników ze względu na lokalizację szkoły

Istotnym elementem analizy są także różnice wyników w zależności od lokalizacji szkoły. Dane CKE pokazują, że uczniowie szkół z miast powyżej 100 tys. mieszkańców uzyskali wyższe średnie wyniki niż uczniowie szkół wiejskich i szkół z mniejszych miejscowości. W języku polskim średni wynik w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców wyniósł 69%, podczas gdy na wsi było to 64%, a w miastach do 20 tys. mieszkańców 62%. W matematyce różnica była jeszcze bardziej widoczna: 61% w największych miastach wobec 53% na wsi i 51% w miastach do 20 tys. mieszkańców. W języku angielskim uczniowie z największych miast uzyskali średnio 80%, natomiast uczniowie szkół wiejskich 68%, a uczniowie szkół z miast do 20 tys. mieszkańców 70%. ^[3]

Nie należy tych danych interpretować w sposób uproszczony. Różnice wyników mogą wynikać z wielu czynników: dostępu do dodatkowego wsparcia edukacyjnego, sytuacji społeczno-ekonomicznej rodzin, dostępności zajęć pozaszkolnych, możliwości korzystania z języka obcego poza szkołą czy stabilności kadry nauczycielskiej. Dla planowania działań doskonalących ważne jest jednak to, że system wsparcia nauczycieli powinien uwzględniać zróżnicowane potrzeby szkół i środowisk lokalnych. Nie wystarczy proponować jednolitych rozwiązań. Potrzebne są działania elastyczne, oparte na analizie danych, diagnozie potrzeb i pracy z konkretnymi problemami dydaktycznymi.

Co wyniki mówią o potrzebach szkół?

Wyniki egzaminu ósmoklasisty w 2026 roku pokazują, że najważniejszym zadaniem szkoły nie jest jedynie przygotowanie uczniów do rozwiązania określonego typu arkusza egzaminacyjnego. Egzamin ujawnia bowiem głębsze potrzeby edukacyjne: rozwijanie samodzielnego myślenia, czytania ze zrozumieniem, argumentowania, pracy z informacją, rozwiązywania problemów, poprawnego posługiwania się językiem oraz stosowania wiedzy w nowych sytuacjach.

Uczniowie potrafią rozwiązywać wiele zadań opartych na znanych schematach. Trudność pojawia się wtedy, gdy zadanie wymaga przeniesienia wiedzy do nowego kontekstu, samodzielnego zaplanowania działania, połączenia kilku umiejętności albo zapisania logicznego uzasadnienia. To wskazuje na potrzebę dalszego wzmacniania metod pracy, które uczą nie tylko „co trzeba wiedzieć”, ale także „jak myśleć”, „jak wyjaśniać”, „jak sprawdzać własne rozumowanie” i „jak poprawiać błędy”.

Ważne jest również budowanie kultury pracy zespołowej w szkołach. CKE zwraca uwagę, że szczegółowe informacje dotyczące umiejętności, których uczniowie nie opanowali w zadowalającym stopniu, powinny być dla nauczycieli wskazówką do pracy z kolejnym rocznikiem, a analizie wyników poszczególnych zadań może służyć praca zespołów nauczycielskich. ^[2]

WNIOSKI DO PLANU PRACY ODN HUMANEO

Kierunki działań na rok szkolny 2026/2027

Na podstawie analizy wyników egzaminu ósmoklasisty w 2026 roku w planie pracy Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli Humaneo uwzględnione zostaną cztery główne kierunki działań. Mają one charakter metodyczny, wskazują obszary, które powinny być wzmacniane poprzez różne formy wspierania nauczycieli, szkół i zespołów przedmiotowych.

Wyniki egzaminu pokazują, że uczniowie potrzebują systematycznego wsparcia w zakresie rozumowania, planowania działań, łączenia wiedzy z różnych obszarów i uzasadniania odpowiedzi. Szczególnie wyraźnie widać to w matematyce, gdzie najtrudniejsze okazało się zadanie wymagające myślenia abstrakcyjnego, wyobraźni przestrzennej, zastosowania wiedzy geometrycznej i algebraicznej oraz zapisania toku rozumowania.

Działania ODN Humaneo powinny więc wspierać nauczycieli w projektowaniu procesu dydaktycznego opartego na problemach, pytaniach, analizie przypadków, zadaniach otwartych i pracy z błędem. Istotne jest promowanie takiego modelu lekcji, w którym uczeń nie tylko wykonuje polecenia, ale także formułuje hipotezy, porównuje strategie, wyjaśnia sposób myślenia i uczy się argumentować swoje stanowisko.

Ten kierunek dotyczy wszystkich przedmiotów. Na języku polskim może oznaczać pogłębioną pracę z argumentacją i interpretacją tekstu, na matematyce – rozwijanie myślenia problemowego, na języku obcym – tworzenie wypowiedzi w sytuacjach wymagających samodzielnego doboru środków językowych, a na pozostałych przedmiotach – analizę informacji, wnioskowanie i uzasadnianie odpowiedzi.

Egzamin ósmoklasisty potwierdza, że uczniowie osiągają lepsze efekty wtedy, gdy są aktywnymi uczestnikami procesu uczenia się. Metody podawcze i odtwórcze są niewystarczające, jeśli celem szkoły ma być rozwijanie samodzielności, sprawczości, współpracy i odpowiedzialności uczniów za własne uczenie się.

W planie pracy ODN Humaneo warto więc uwzględnić działania metodyczne promujące aktywizujące formy pracy: dyskusję, debatę, pracę w parach i grupach, metodę projektu, uczenie przez odkrywanie, analizę błędu, pracę z materiałem źródłowym, gry dydaktyczne, zadania problemowe oraz elementy oceniania kształtującego. Nie chodzi o stosowanie metod aktywizujących jako dodatku do lekcji, ale o ich świadome wykorzystanie w służbie konkretnych celów edukacyjnych.

Szczególne znaczenie powinno mieć rozwijanie kompetencji kluczowych: komunikacji, współpracy, krytycznego myślenia, kreatywności, umiejętności uczenia się, rozwiązywania problemów oraz odpowiedzialnego korzystania z informacji. Kompetencje te są potrzebne nie tylko podczas egzaminu, ale także w dalszej edukacji i życiu społecznym.

Wyniki egzaminu pokazują potrzebę dalszego rozwijania umiejętności analizy informacji, samodzielnego uczenia się, rozwiązywania problemów oraz monitorowania własnych postępów. Technologie cyfrowe mogą wspierać te obszary, pod warunkiem że są wykorzystywane celowo i metodycznie.

Działania ODN Humaneo powinny promować takie wykorzystanie narzędzi cyfrowych, które pomaga nauczycielom diagnozować potrzeby uczniów, różnicować poziom trudności zadań, udzielać informacji zwrotnej, tworzyć interaktywne materiały, monitorować postępy oraz organizować pracę uczniów w sposób bardziej angażujący. Technologie nie powinny zastępować relacji nauczyciel–uczeń ani ograniczać się do atrakcyjnej formy prezentacji treści. Ich wartość polega przede wszystkim na tym, że mogą wzmacniać proces uczenia się: pomagać uczniowi ćwiczyć, analizować, poprawiać błędy, wracać do trudnych zagadnień i pracować we własnym tempie.

W tym obszarze ważne jest także wspieranie nauczycieli w kształtowaniu odpowiedzialnego i krytycznego korzystania z informacji. Uczniowie powinni umieć wyszukiwać, selekcjonować, porównywać i oceniać informacje, a także wykorzystywać narzędzia cyfrowe do rozwiązywania problemów, tworzenia wypowiedzi, współpracy i prezentowania efektów pracy.

Wyniki egzaminu ósmoklasisty powinny być traktowane nie tylko jako podsumowanie pracy uczniów, ale przede wszystkim jako materiał diagnostyczny. Dla szkół najważniejsze pytanie nie brzmi wyłącznie: „Jaki wynik osiągnęliśmy?”, ale: „Jakie umiejętności nasi uczniowie opanowali dobrze?”, „Które obszary wymagają wzmocnienia?”, „Jakie działania dydaktyczne były skuteczne?”, „Co należy zmienić w pracy z kolejnym rocznikiem?”.

ODN Humaneo powinien wspierać szkoły w budowaniu kultury jakości, czyli takiego sposobu działania, w którym decyzje dydaktyczne wynikają z analizy danych, diagnozy potrzeb uczniów, refleksji nauczycieli i ewaluacji podejmowanych działań. Szczególne znaczenie ma tu praca zespołów przedmiotowych i międzyprzedmiotowych. Analiza wyników nie powinna być jednorazowym obowiązkiem formalnym, ale początkiem rozmowy o skuteczności nauczania.

W praktyce oznacza to potrzebę wspierania szkół w analizowaniu wyników zewnętrznych i wewnętrznych, porównywaniu ich z obserwacjami nauczycieli, planowaniu działań naprawczych i rozwojowych, monitorowaniu efektów oraz dzieleniu się dobrymi praktykami. Taki model pracy wzmacnia odpowiedzialność całej społeczności szkolnej za jakość kształcenia i pozwala lepiej odpowiadać na realne potrzeby uczniów.

Podsumowanie

Wyniki egzaminu ósmoklasisty w 2026 roku pokazują, że uczniowie posiadają wiele dobrze rozwiniętych umiejętności, szczególnie w zakresie odbioru tekstów kultury, podstawowych procedur matematycznych oraz komunikacyjnego użycia języka angielskiego. Jednocześnie egzamin ujawnił obszary wymagające dalszej pracy: świadomość językową, rozumowanie problemowe, łączenie wiedzy z różnych dziedzin, argumentowanie, poprawność językową i samodzielne stosowanie wiedzy w nowych sytuacjach.

Dla ODN Humaneo najważniejszym wnioskiem jest potrzeba wspierania nauczycieli w rozwijaniu takiego procesu dydaktycznego, który wykracza poza przygotowanie do testu. Chodzi o edukację opartą na myśleniu, aktywności, współpracy, świadomym wykorzystaniu technologii i analizie efektów kształcenia. To właśnie te kierunki powinny stać się podstawą działań metodycznych w roku szkolnym 2026/2027.

Źródła i materiały CKE